Dijknormering: naar een overstroming van eens in de honderd jaar?
Op dinsdag 27 januari 2026 stuurde toenmalig minister Tieman (Infrastructuur & Waterstaat) een brief naar de Tweede Kamer waarin hij schreef dat hij de normen voor veiligheid voor de dijk- en duintrajecten op de vijf Waddeneilanden wil aanpassen. Dit betekent dat 4 dijk- en duintrajecten op de Waddeneilanden eens in de honderd jaar zouden mogen overstromen bij een extreme storm. We werken als gezamenlijke Waddeneilanden samen om deze aanpassing niet (nu) door te laten gaan. Eerder kon je daarover lezen in de nieuwsbrief van december.
Wat hebben we de afgelopen maanden gedaan?
Samen met de provincies en waterschappen zijn we in gesprek gegaan met Kamerleden om hen te laten weten wat dit voorstel op de eilanden betekent. Samen met provincies en waterschappen schreven we hiervoor een korte positionpaper en een factsheet. Dijknormering Waddeneilanden | Samenwerkingsverband De Waddeneilanden. Belangrijkste onderdeel daarbij is dat het op de eilanden mogelijk is om korte tijd te schuilen, maar je kunt er niet voor langere tijd evacueren.
In februari nam de Tweede Kamer een motie aan die ons voor een groot deel steunde, maar we zijn er nog niet. De motie laat nog veel ruimte voor invulling. De komende tijd zijn daarom meer gesprekken nodig. Op 11 mei bezoekt minister Karremans Terschelling en Schiermonnikoog. De Deltacommissaris wil ook de eilanden bezoeken en we proberen het onderwerp op de agenda’s in de Kamer te houden. Binnenkort volgt weer stemming in de Kamer over een op 8 april ingebrachte motie over dit onderwerp.
Maar we gaan natuurlijk ook zelf aan de slag door verder te werken aan de uitwerking van een waterveiligheidstrategie voor alle Waddeneilanden. Dit is nieuw voor Nederland en vormt daarom een unieke zoektocht.
Zoetwaterbeschikbaarheid op de Waddeneilanden
Klimaatverandering en zeespiegelstijging gaan impact hebben op de zoetwatersystemen op de eilanden. Wateraanvoer is niet mogelijk en alle belangen en functies zitten dicht op elkaar gepakt in deze kwetsbare watersystemen. Dat vraagt om een gecoördineerde en integrale aanpak. Eerste stap is nu dat van alle eilanden integrale waterplannen worden opgesteld, naast het stimuleren van lopende zoetwatermaatregelen. Deze opgaven worden vanuit de Regiodeal de Waddeneilanden begeleid, en aangejaagd door Arjen Kok, projectleider zoetwaterbeheer. Om de urgentie van zoetwaterbeschikbaarheid op de Waddeneilanden verder onder de aandacht te brengen hebben wij Deltacommissaris Co Verdaas op 22 mei uitgenodigd voor een werkbezoek aan Schiermonnikoog. Daar zal ook het thema waterveiligheid aan bod komen.
Versterken Waddengovernance
In 2025 zijn twee opdrachten verstrekt die geleid hebben tot adviezen over de uitvoering van de ‘Agenda van het Waddengebied 2050; koersen naar een veilig, vitaal en veerkrachtig Waddengebied in 2050.’ De rapporten van de heer JJ de Graeff en adviesbureau Decisio zijn op 26 maart jl. voor de eerste keer besproken in het Bestuurlijk Overleg Waddengebied en moeten leiden tot versterking van de governance, inhoudelijke focus, uitvoeringskracht, financiering, bestuurlijke binding en doelrealisatie. De keuzes die het BOW heeft gemaakt geven richting aan de verdere uitwerking hiervan. Verdere besluitvorming zal plaatsvinden in de BOW’s van juni en december 2026. Dit zal de basis vormen voor de doorontwikkeling van de Waddengovernance en een nieuw Uitvoeringsprogramma 2027-2032, inclusief doelendocument.
Beleidskader Natuur Waddenzee
In het Bestuurlijk Overleg Waddengebied van 26 maart lagen de volgende uitgangspunten voor het Beleidskader Natuur Waddenzee ter instemming voor:
- De Staat van de Waddenzee (Waddenacademie, CBS), met de actuele toestand en trends van soorten en habitats;
-
De Cumulatieve Impact Analyse (CIA) (Wageningen Marine Research), waarin de gezamenlijke effecten van menselijke activiteiten op natuurwaarden in beeld zijn gebracht;
- De juridische toets (Waddenacademie), waarin de verenigbaarheid met nationale en internationale natuurverplichtingen is beoordeeld;
-
De sociaaleconomische analyse (het PON/Telos), waarin de betekenis van het Waddengebied voor economische sectoren, sociaal-culturele structuren, en regionale ontwikkeling is beschreven (leidend tot sociaaleconomische randvoorwaarden voor beleidsopgaven).
De samenhang tussen de ecologische toestand, de sociaaleconomische opgaven, de juridische verplichtingen, en de uitkomsten van de CIA leidt tot de eenduidige conclusie dat de natuurdoelen voor de Waddenzee niet worden gehaald en met het huidige beleid niet binnen bereik komen; het ecosysteem structurele tekenen van overbelasting vertoont; de cumulatieve druk van menselijk medegebruik te hoog is in verhouding tot de ecologische draagkracht en zonder herstel van de Waddenzee de kwaliteit van leven én leefomgeving (brede welvaart) een structureel risico loopt.
Het BOW heeft ermee ingestemd om de eerder genoemde uitgangspunten, richtinggevend te laten zijn voor het formuleren van de beleidsopgaven in het Beleidskader Natuur Waddenzee.
De vervolgstap is het uitwerken en prioriteren van beleidsopgaven, op basis van deze uitgangspunten, richting het BOW van juni 2026, waar de belangrijkste beleidsmatige keuzes ter vaststelling worden voorgelegd.
Op 15 juni jl. heeft hierover een Roadshow plaatsgevonden met de Waddeneilanden, waarvoor zowel raads-/collegeleden en eilandmedewerkers voor waren uitgenodigd. Dit heeft geleid tot een gezamenlijke reactie. Wil je hier meer over lezen zie link.
Regeringsconferentie Esbjerg
Van 27 tot en met 29 mei vindt de Trilaterale Regeringsconferentie plaats in Esbjerg. De Waddeneilanden zijn daar aanwezig. De Regeringsconferentie Esbjerg is een belangrijke gelegenheid voor de samenwerking tussen Denemarken, Duitsland en Nederland in het beschermen van de Waddenzee. De minister van deze landen zullen een hernieuwde gezamenlijke verklaring ondertekenen die de bescherming van de Waddenzee als het grootst ononderbroken intergetijdengebied ter wereld vastlegt.
Toogdag 2026
Op 15 juni vindt de jaarlijkse Toogdag voor de Wadden plaats in Den Helder. Het is een inhoudelijke werk- en reflectiedag, waarin samen vooruit wordt gekeken naar het Waddengebied in 2100. In vorige edities stonden leefbaarheid, kustveiligheid, de Agenda voor de Wadden en benutten van kansen in het Waddengebied centraal. Deze keer staat de natuur in het Waddengebied in de schijnwerpers. Er wordt vooruit gekeken naar dilemma’s en keuzes voor het ecosysteem van de toekomst. Wat zijn de mogelijke effecten van klimaatverandering in het trilaterale getijdengebied? Zijn de natuurkwaliteiten van nu ook de natuurkwaliteiten van de toekomst. Wat betekent klimaatverandering voor bijvoorbeeld veiligheid, voedsel en zoetwater? Waarover kunnen en moeten we nu al nadenken om die toekomst goed vorm te geven? Op de jaarlijkse Toogdag brengen bezoekers en sprekers kennis en perspectieven samen.
